Anasayfa » hayvancılık eğitim bilgileri » büyükbaş hayvan eğitim bilgileri » Büyükbaş Hayvan Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?
Yazıya oy ver
  • 7412 okundu
  • 9-02-2012, 23:16
 (Oy Sayısı: 0)
9-02-2012, 23:16

Büyükbaş Hayvan Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

 

 

                                   

BÜYÜKBAŞ HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ

         Türkiyede  tarımsal üretim değerinin %75’inin bitkisel %25’ini ise hayvansal üretim oluşturmaktadır. Hayvansal üretim içinde süt üretiminin payı ise %7 dir. Türkiye’de üretilen toplam sütün %64’ü sığırdan, % 22’ si koyundan, %9’u kıl keçisinden %4’ü mandadan ve %1 ‘i ise tiftik keçisinden elde edilmektedir. Türkiye’de toplam 12,607,000 sığır bulunmakta olup, bunun 4,790,000’i sağmal durumdadır. İnek başına ortalama laktasyon verimi ise 600-800 kg dır. Bu verilere göre ülkemiz sığır sayısı bakımından dünyanın önde gelen ülkelerinden olmasına karşın birim hayvan başına düşen verim, özellikle A.B.D ve A.B ülkeleri ile karşılaştırıldığında oldukça düşüktür.

 

Başlıca Süt Sığırı Irkları

Holstein

 

n      Siyah ve beyaz veya kırmızı ve beyaz renk özelliği

n      İri Cüsse

n      Yüksek Süt Verimi

Süt Verimi     : 5000-6000 kg.       Süt Yağı     :  % 3-3,5

C.Ağırlık (D)  : 500-600 kg           C.Ağırlık (E)  : 800-900 kg.

Buzağı Doğum Ağırlığı : 40 kg.

 

İsviçre Esmeri (Montafon)

 

n      Kahverengi, açıktan koyuya doğru değişen renk özelliği

n      İri Cüsseli

n      Sırt Omurları boyunca beyaz bir çizgi

n      En eski süt sığır ırkı

Süt Verimi                   : 4000-5000 kg           Süt Yağı                        : %3.8

Canlı Ağırlık(D)           : 500-600 kg                Canlı Ağırlık(E)            :   800-900 kg

 

Jersey

 

n      Açık griden koyu kahverengiye kadar değişin renk  being darker around the head and hips)

n      Orta Cüsseli

n      Birim vücut ağırlığına göre en yüksek süt veren süt sığırı

Süt Verimi       : 3000 kg.          Süt Yağı O    : %5-5,5

C.Ağırlık (D)   : 350-400 kg     C.Ağırlık (E) : 600-700 kg

B.Doğum Ağ : 20-25 kg.

 

Terim ve Tanımlar

Buzağı : Yeni doğumdan 4 aylığa kadar erkek veya dişi sığır

Dana-    1 yaşın altında ki erkek ve dişi sığır

Düve-   Henüz doğum yapmamış olan dişi sığır

Tosun-  Ergin ve cinsel olgunluğa  ulaşmış olan aşımda kullanılmayan erkek sığır

Boğa-    Ergin ve cinsel olgunluğa  ulaşmış olan aşımda kullanılan erkek sığır

İnek-      Doğum yapmış olan olgun dişi sığır;

 Öküz-  Kısırlaştırılmış erkek sığır.

 

SÜT SIĞIRI SEÇİM KRİTERLERİ

Arka bacak yapısının Değerlendirilmesi

Arkadan ve yandan bakıldığında diz ekleminin ön kısmının açısının genişe yakın olması gerekir. Açının dar yada 180 derece olması bacak direncini azaltacağından verimde düşmeleri neden olur.

 

 

Tırnak Yapısının Değerlendirilmesi

Yumuşak ökçelerin yerle olan yüksekliğinin çok yüksek ya da dar olması istenmez.

 

 

Sağrı Yüksekliğinin Değerlendirilmesi

Sağrı yüksekliği yüksek olan düvelerin gelecekte genellikle derin ve uzun vücut yapısına sahip olduğu görülür. Değerlendirme yapılırken yaş ve ırk gibi faktörler göz önüne alınmalıdır

 

 

Vücut Derinliğinin Değerlendirilmesi

Vücut derinliği son kaburganın hizasından sırt ve karına kadar olan uzaklığa göre değerlendirilir. Direnç ve yem yeme kapasitesi bakımından önemlidir.

 

 

Sağrı Eğiminin Değerlendirilmesi

Şekilde görülen iki kemik çıkıntısı arasında varsayılan çizginin eğik ya da yatay olmasına göre değerlendirilir. Bu çizgide yükselme görülürse ileride güç doğumların olabileceği düşünülür.

 

 

Sağrı Genişliğinin Değerlendirilmesi

            Şekilde görülen iki kemik arasındaki uzaklığa göre ölçülür. Dar olması durumunda doğum güçlükleri ortaya çıkabilir.

 

 

SÜT SIĞIRLARININ BAKIM VE BESLENMESİ
n     Süt verimi üzerinde kalıtsal karakterlerin etkisi %30,Çevre faktörünün etkisi %70 dir.

n     Yaşama payının kaba yemle, verim payının kesif yem ile karşılanması beslemede temel prensiptir.

n     Yanlış bakım ve beslemeden dolayı meydana gelen verim düşüklüğünü tekrar artırmak uzun zaman alır.

n     Hayvancılıkta işlerin aynı saatte yapılması esastır.Sağım aralıkları aynı saatte ve iki sağım arası 12 saat olmalıdır. Yüksek verimli hayvanlarda günde 3 sağım uygulanmalıdır.

n     Ortalama yıllık laktasyon süresi 305 gün ve yüksek süt verimi yaşı 8-9 yıl olması karlı süt sığırcılığı için esastır.

n     İnekler için en uygun sıcaklık +5/+15 C arasıdır.Yüksek sıcaklıkta yem tüketimi azalır, su tüketimi artar.

 

Günlük Genel Bakım İşleri

n     Günlük bakım ve besleme programı yapılmalı ve mutlaka kayıt tutulmalıdır.

n      Süt sığırcılığı yaparken hayvanların bakımı ve yemlenmesi ile uğraşan kişi günlük ahıra ilk girdiğinde ahır içi çevre şartlarını kontrol etmeli sıcaklık ve nem miktarının hayvanların gereksinim duyduğu sınırlar içerisinde olduğundan emin olmalıdır.

n     Daha sonra havalandırma, suluk ve yemliklerin yani ekipmanların durumlarını kontrol etmeli,günlük programa göre yemleme ve ahırın temizliğini yapmalıdır.

nBu işlemlerin ardından tek tek tüm hayvanların genel durumu (kondisyonu, normal sağlıklı görünüşü, memeleri,tırnakları, ağız ve burun çevresi gibi..) kontrol edilmeli, hasta hayvanlar diğerlerinden ayrı bir bölüme konulmalıdır.

nKızgınlık gösteren hayvanlar tespit edilmeli ve tohumlanmalıdır.

nHayvanların günlük tımarları yapılmalı ve sağıma hazırlanmalıdır. Ancak sağım ile tımar arasında en az bir saat zaman bırakılmalıdır.

nSağıma başlamadan önce hayvanlar yaşlarına göre sağım sırasına konulup memeleri ılık ve sabunlu su ile yıkanmalıdır. Sağımdan sonra aynı işlem tekrar edilmeli ayrıca sağım eğer makine ile yapılıyorsa aletlerin temizliğine önem verilmelidir.

n     1.5 yaşını tamamlamış düveler veya doğumu takip eden 2. veya 3. ayda kızgınlık gösteren inekler kızgınlık gösterdikleri andan itibaren 24 saat içerisinde tohumlanmalı veya  boğaya verilmelidir. Kızgınlık süresi geçen hayvanlar döl tutmazlar ve 18-21 gün sonrayı beklemek gerekir.

 

SÜT İNEKLERİNİN BESLENMESİ

n    Buzağılamadan sonraki ilk 70 gün,

n    Buzağılamadan sonra 70-140 günler arası,

n    Buzağılamadan sonraki 140-305 günler arası,

n    Kuru Dönem,

n    Buzağıların beslenmesi

n    Henüz süt verimine başlamamış düvelerin beslenmesi

 

Buzağılamadan sonraki ilk 70 gün:

n      En kritik dönemdir.Süt verimi hızlı artar, buzağılamadan  4-6 hafta sonra en yüksek seviye çıkar.Buna rağmen, maksimum yem tüketimine 12-14 hafta sonra ulaşır.

n      Ortaya çıkan problemler şunlardır:

n      Yüksek verimliler için gerekli enerjiyi kendi vücut yağlarını yakarak karşılarlar.Bu dönemde günde 0.5 kg kilo kaybı normaldir.

n      Aşırı zayıflama, vucut yağlarının yakılması sebebi ile kanda keton cisimlerinim birikmesi ile ketosiz, aşırı dane yem verilmesi ve yem tüketiminin hızla artması ile sindirim aksaması asidoz,yer değiştirmiş abamasum oluşabilir.

n      Kalsiyum ve fosfor dengesinin kurulamaması sonucu süt humması ve buna bağlı felçler görülebilir.

n      Enerji ihtiyacının karşılanamaması veya aşırı kalsiyum verilmesi nedeniyle ineklerin doğum sonrasındaki doğum belirtilerini göstermemesi, ve döl tutmama problemleri ortaya çıkabilir.

Bu dönemde dikkat edilecek hususlar:

n     Buzağılamadan sonra karma yem veya dane yem her gün 0.5-1 kg artırılarak yem tüketiminin teşvik edilmesi gerekir.Böylece karma yemin birden verilmesi ile ortaya çıkacak problemler (asidoz vs) önlenmiş olur.

n     Rasyonun toplam kuru maddesinde %65 den fazla dane yem bulunmamalıdır.

n     Normal rumen fermantasyonunu sağlayabilmek için rasyonda %17-18 düzeyinde ham lif bulunmasına dikkat edilmelidir.Kıyılmış silaj, ezilmiş veya peletlemiş daneler gibi, liflerin inceltilerek hayvana yedirilmesi süt verimi ve normal süt yağı oluşumunu sağlamak için rasyonda olması gereken lif düzeyini artırır.

n     Bu dönemde iyi kaliteli kaba yemlerinin yedirilmesi gerekir.Eldeki en iyi kaliteli kaba yem bu dönemde ineklere verilmelidir.

 

Buzağılamadan sonra 70-140 günler arası:

n     Süt verimini en yüksek seviyede mümkün olduğu kadar uzun tutmak prensiptir.Bu dönemde yem tüketimi maksimum düzeydedir ve ineğin besin gereksinimlerini karşılayacak düzeydedir.Dane tüketimi ineğin canlı ağırlığının %2.5’na erişebilir. Kaba yem tüketimi normal rumen fonksiyonlarının sürdürebilmesi süt yağının düşmemesi için canlı ağırlığının en az %1 düzeyinde (kuru madde olarak) tutulmalıdır.Şeker pancarı posası ve melas ineğin yüksek oranda karma yem tüketimini teşvik eder ve rumen sindiriminin normal seyrinde  devam etmesini sağlar.

n     Bu dönemdeki problemler; süt verimindeki ani düşüş, sütteki yağ oranının düşüşü, gizli kızgınlık ve ketosisdir.

 

Buzağılamadan sonraki 140-305 günler arası:

n     İneğin gebe olduğu dönemdir ve süt verimi azalmaya başlar.Bir ay önceki aya göre süt veriminde  %8-10 luk bir düşüş normaldir.

n     Aşırı dane ve yem tüketimi önlenmeli, karma yem tüketimi süt verimi karşılayacak düzeyde olmalı ,bu dönemde ineklerin yağlanması önlenmelidir.Aşırı yağlanma ve kilo alma zor doğum,kısırlık gibi sorunlara sebep olabilir.

n     Laktasyondaki inekler yemi daha etkin bir şekilde değerlendir.Bu nedenle her kg vücut dokusunun konması için az yem gereklidir.Vücut kondisyonunu korumak için ineğin kuruya çıkması beklenmemelidir.Genç ineklere büyüme içinde ilave yem hesaplanmalıdır.

 

Kuru dönem:

n     Bir sonraki laktasyondan 45-60 gün önceki dönemdir.Bu dönemde süt sağılmaması nedeniyle kuru dönem denir.

n     Besin maddesi gereksinimleri yüksek olmasa bile, bu dönem kurudaki inekler için kritiktir.Kuru dönemdeki hatalar gelecek dönemdeki laktasyonu kötü bir şekilde etkiler.Bu dönemde inekler, hem anne karnındaki buzağının gereksinimlerin karşılanması ve 3. dönemde yerine koyamadıkları vücut rezevlerini yerine konması için yeterli besine gerek duyarlar.Kuru madde tüketimi canlı ağırlığının  %2 si kadardır.Bunun %1 kaba yem olarak karşılanmalıdır.Karma yem tüketimi %1 geçmemelidir.

n    Doğumdan iki hafta önce bir miktar dane yem verilerek, dane yemin sindirilebilmesi için rumende yaşayan mikroorganizmaların yeni yemlere alıştırılması gerekir.Buzağılamadan sonra karma yem artırılmalıdır.

n    Bu dönemde kalsiyum ,fosfor dengesini sağlamak ve ihtiyacı karşılamak gereklidir. Bu dönemde aşırı kalsiyum alımı önlenmelidir. (Günde 100 gr üzerinde olmamalıdır.). Fosfor gereksinimi (40gr/gün) karşılanmalıdır. Bu durumda Ca/P oranı yaklaşık 2:1 dir.

n    İlave olarak vitamin A ve D katkısı buzağının yaşama gücünü ve ağız sütünün vitamin düzeyini artırır, doğumdan sonra yavru zarlarının atımı kolaylaştırır ve süt hummasını önler.

n    İz elementlerden özellikle İyot ve Kobalt ilave olarak verilmelidir. İyot yetersizliği zayıf ve guatırlı buzağıların doğumuna yol açabilir.

n    Bu dönemdeki problemler:

n    Süt humması,Abamasumun yer değiştirmesi, aşırı kilolu ineklerde karaciğer yağlanması ve iştahın azalmasına neden olur.

 

Sığırlarda doğum:

n     Sığırlarda gebelik süresi 270-280 gündür.

n     Doğumdan 8-10 gün önce memelerde başlayan süt üretimi memeleri şişirir,bu normaldir ve hayvan sağılmamalıdır.İlk doğum yapan düvelerde  bu şişlik bazen karın altına kadar yayılır.Doğum olduktan sonra sağım yapıldıkça bu şişlikler 8-10 gün içerisinde koybolur ve memeler normal halini alır.

n     Doğumdan 1-2 saat içerisinde yavru zarları dediğimiz eşi düşer.Doğum başladıktan ve yavru suları aktıktan 1 saat sonra doğum gerçekleşmezse bir anormallik vardır ve doğuma müdahale gereklidir.Mutlaka Veteriner hekime başvurulmalıdır.

n     Doğumdan sonra en geç 24 saat yavru zarları (Eşini) düşürmeyen hayvanlara müdahale edilerek eşin alınmalıdır.Eşin alınmasında mutlaka veteriner hekime başvurulmalıdır.

 

 

4. Aya Kadar Buzağıların Beslenmesi

n    Kolostrum verilmesi:

n    Kolostrum hastalıklara karşı mukavemet (Bağışıklık) için gerekli olduğu kadar, vucut ısısının ayarlanması ve anne karnında bağırsaklarda biriken dış kalıntıların (mekonyum) kısa sürede atılmasını temini açısından gereklidir. Verilen kolostrum +37 C civarında olmalıdır.

n    Uygulama nasıl olursa olsun ilk 3 gün buzağılara mutlaka kolostrum verilmelidir.

 

n      Günlük verilen süt veya sıvı gıdaların miktarı buzağının canlı ağırlığının %10’unu geçmemelidir.

n      İshal görüldüğünde verilen süt miktarı azaltılmalıdır.Şiddetli ishal vakalarında süt tamamen kesilerek 3-6 gün 4 çay kaşığı tuz,3 çay kaşığı yemek sodası-karbonat,1/2 fincan toz şeker, 4 lt su ile hazırlanmış içecek buzağı canlı ağırlığının %10’undan aşağı olmayacak şekilde,+37 C sıcaklıkta verilir.Süt kovaları ve emzikler mutlaka iyice temizlenir.

n      Barınak sıcaklığı +16 C den az olmamalıdır.

n      Buzağıların altında her zaman kuru ve temiz altlık olmalıdır.Hava cereyanı olmamalıdır.

n      Buzağılara temiz ve taze su 4. günden sonra verilmelidir.ve önlerinde her zaman temiz su ve yalama taşı bulunmalıdır.yetersiz su temini halinde halsizlik, organ fonksiyonlarında azalma görülür.

n      Her buzağıya 2-3 metrekare yer olmalıdır.

n    Kesif yem verilirken; 3-4 günlük yaştan itibaren iyi kalite buzaği başlangıç yemi buzağıların önünde bulundurulmalıdır.Buzağı başlangıç yeminde protein oranı en az %18 olmalıdır, vitamin A,D,E, mineral ve antibiyotiklerle desteklenmelidir. 3-4 haftalık olduklarında bu yemden tam olarak yaralanırlar. Buzagı sütten kesilmeden önce 100 kg’lık vücut ağırlığı için en az 1 kg buzağı başlangıç yemi tüketmelidir.

n    Kaba yem verilirken; İlk haftadan itibaren azar azar kuru ot verilmeli (Yumuşak kuru yonca vs), her gün yenilenmelidir.

 

4 Aydan-1 yaşına kadar Düvelerin Beslenmesi:

n     Bu yaşlar arasında kaba yem serbest, dane yem ise sınırlı verilmelidir. Günde 2.5 kg dane yem yeterlidir.Aşırı dane yem tüketimi düvelerin yağlanmasına sebep olur.Aşırı yağlanma üremede problemlere yol açar ve meme dokusu yağ biriktirerek süt yapan dokuların gelişmesini engeller.

n     Bu dönemde çayır ve merada otlatma rahatlıkla besleme programına alınabilir. Yalnız sadece otlatma ile besin maddesi gereksinimleri karşılanmaz,mutlaka kuru ot ve dane yem verilmelidir.İz mineral, kalsiyum ve fosfor dane yem karmasına ilave edilmeli veya serbest yalama taşı şeklinde hayvana verilmelidir.

 

1-2 Yaş Arası Düvelerin Beslenmesi:

n     Eğer iyi kaliteli kaba yemler verilirse, bu dönemdeki düvelerin ihtiyaçlarını sadece bu kaba yemlerle karşılamak mümkün olur.Bu durumda mutlaka İz mineral, kalsiyum ve fosfor dane yem karmasına ilave edilmeli veya serbest yalama taşı şeklinde hayvana verilmelidir.

n     Bu dönemde düvelerin (kültür ırkı) günde 700-900 gr agırlık kazanmaları gerekir.Eğer büyüme yeterli değil ise bir miktar karma yem verilmelidir.Karma yem miktarı sınırlı tutulmalı ve günde 2-2.5 kg’mı geçmemelidir.Kurumuş meralarda otlayan düvelere mutlaka karma yem verilmelidir.Enerji,fosfor veya vitamin A yetersizliği olan düveler kızgınlık göstermezler.

 

BARINAKLARININ PLANLANMASI

n     Duraklı ahırlarda her bir inek için 20 m3’lük hacim bulunmalı ve ineklerin bağlandığı durak boyutları 110 cm genişliğinde,160-180 cm boyunda olmalıdır.

n     Zemin % 1.5-2 meyilli olmalı , idrar ve gübre hayvanın altında kalmamalıdır.

n     Her 7 inek için bir havalandırma bacası hesaplanmalı içerinin rutubeti % 70-80’i geçmemelidir.

n     Yanlardaki pencere  alanı ahır tabanının 1/20 si kadar olmalıdır.

n     Uygun ortam ısısı 10-15 o C arasındadır.Düşük sıcaklıkta yem tüketimi ve su tüketimi artar.Yüksek sıcaklıkta yem tüketimi azalır su tüketimi artar.Yüksek sıcaklığın verime olumsuz etkisi daha fazladır.

 

 
     

 

Bilgi
Bu yazı yorumlara kapalıdır.
^